تب دنگی چیست؟

تب دنگی یکی از بیماری‌های ویروسی شایع است که از طریق نیش پشه‌های آلوده به ویروس دنگی منتقل می‌شود. این بیماری در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان شیوع بیشتری دارد و در سال‌های اخیر با تغییرات آب‌وهوایی و گسترش زیستگاه‌های پشه ناقل، در حال افزایش است. تب دنگی می‌تواند علائمی مانند تب بالا، درد شدید مفاصل و عضلات، بثورات پوستی و در موارد شدیدتر، خونریزی داخلی و شوک دنگی را به همراه داشته باشد.

در ری ویستا، سایتی که محتوای به‌روز و باکیفیت در زمینه‌های آموزشی، فرهنگی، ورزشی و تکنولوژی ارائه می‌دهد، به بررسی دقیق این بیماری، علل، علائم، راه‌های پیشگیری و درمان آن می‌پردازیم. آگاهی از این بیماری و راه‌های مقابله با آن می‌تواند به کاهش شیوع و کنترل بهتر این بیماری خطرناک کمک کند. در ادامه این مقاله، به جزئیات بیشتری درباره تب دنگی و تأثیرات آن بر سلامت عمومی خواهیم پرداخت.

علائم تب دنگی

علائم تب دنگی معمولاً ۴ تا ۱۰ روز پس از نیش پشه آلوده ظاهر می‌شوند و می‌توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. این علائم عبارت‌اند از:

1. تب بالا (۴۰ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر)
2. سردرد شدید
3. درد پشت چشم‌ها
4. درد شدید در عضلات، مفاصل و استخوان‌ها (به همین دلیل به تب دنگی، “تب استخوان‌شکن” هم می‌گویند)
5. حالت تهوع و استفراغ
6. خستگی شدید و ضعف عمومی
7. بثورات پوستی (مشابه سرخک)
8. خونریزی‌های خفیف (مانند خونریزی لثه، خون دماغ شدن یا کبودی‌های زیرپوستی)

تب دنگی شدید (تب خونریزی‌دهنده دنگی)

در برخی موارد، تب دنگی به شکل شدیدتری تبدیل می‌شود که می‌تواند خطرناک باشد. علائم آن شامل:

• خونریزی داخلی
• کاهش شدید فشار خون (شوک دنگی)
• مشکلات تنفسی
• نارسایی ارگان‌های حیاتی

در صورت مشاهده علائم شدید، فرد باید فوراً تحت مراقبت پزشکی قرار بگیرد.

دوره درمان تب دنگی

دوره درمان تب دنگی معمولاً بین ۱ تا ۲ هفته طول می‌کشد، اما روند بهبودی بسته به شدت بیماری ممکن است متفاوت باشد. این بیماری ویروسی درمان خاصی ندارد، اما رعایت برخی نکات می‌تواند به کاهش علائم و بهبودی سریع‌تر کمک کند.

مراحل دوره بیماری و بهبودی:

1. دوره کمون (نهفتگی):
   • معمولاً ۴ تا ۱۰ روز پس از نیش پشه آلوده، ویروس در بدن فعال می‌شود.
2. دوره حاد بیماری (۵ تا ۷ روز):
   • تب شدید، درد عضلات و مفاصل، سردرد و علائم دیگر ظاهر می‌شوند.
   • در برخی موارد، تب ممکن است پس از چند روز کاهش یابد اما دوباره برگردد.
3. دوره نقاهت (۷ تا ۱۴ روز):
   • تب از بین می‌رود و علائم به تدریج کاهش می‌یابند.
   • احساس خستگی شدید و ضعف عمومی ممکن است تا چند هفته باقی بماند.

روش‌های بهبودی و مراقبت:

– استراحت کافی برای کمک به بدن در مقابله با ویروس
– مصرف زیاد مایعات (آب، آب‌میوه طبیعی، محلول‌های الکترولیتی) برای جلوگیری از کم‌آبی
– داروهای ضدتب و مسکن (مانند استامینوفن) برای کاهش تب و درد (اما نباید از آسپیرین یا ایبوپروفن استفاده کرد، زیرا ممکن است خونریزی را تشدید کنند)
– رژیم غذایی سبک و مقوی برای تقویت سیستم ایمنی بدن
– مراقبت‌های پزشکی در موارد شدید (اگر بیمار دچار خونریزی، افت فشار خون یا علائم شدیدتر شد)

پس از بهبودی کامل، بدن ایمنی نسبی در برابر همان نوع ویروس ایجاد می‌کند، اما همچنان احتمال ابتلا به سایر گونه‌های ویروس دنگی وجود دارد.

راه انتقال تب دنگی

تب دنگی یک بیماری ویروسی است که توسط نیش پشه‌های آلوده از جنس آئدس (Aedes)، به‌ویژه پشه آئدس اجیپتی (Aedes aegypti)، منتقل می‌شود. این بیماری از فردی به فرد دیگر مستقیماً منتقل نمی‌شود و تنها از طریق نیش پشه اتفاق می‌افتد.

۱. انتقال از طریق نیش پشه

– اصلی‌ترین راه انتقال ویروس دنگی، گزش توسط پشه آلوده است.
– پشه آئدس در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری فعالیت دارد و بیشتر در اوایل صبح و عصرها نیش می‌زند.
– اگر پشه‌ای یک فرد آلوده را نیش بزند، ویروس را وارد بدن خود کرده و پس از چند روز می‌تواند آن را به افراد سالم منتقل کند.

۲. انتقال مادر به جنین

– در مواردی نادر، اگر مادر باردار به تب دنگی مبتلا شود، ممکن است ویروس را به جنین منتقل کند.
– این انتقال می‌تواند باعث وزن کم نوزاد هنگام تولد یا زایمان زودرس شود.

۳. انتقال از طریق اهدای خون یا پیوند اعضا (بسیار نادر)

– اگر فردی که ویروس دنگی در خونش وجود دارد، خون اهدا کند یا پیوند عضو انجام دهد، ممکن است ویروس به گیرنده منتقل شود.
– این نوع انتقال بسیار نادر است و در برخی کشورها، غربالگری خون اهداکنندگان برای ویروس دنگی انجام می‌شود.

راه‌های پیشگیری از انتقال تب دنگی

– استفاده از دافع حشرات و پوشیدن لباس‌های بلند
– نصب توری روی در و پنجره‌ها برای جلوگیری از ورود پشه‌ها
– خشک نگه داشتن محیط و تخلیه آب‌های راکد (مانند ظروف، گلدان‌ها، حوضچه‌ها) که محل تخم‌ریزی پشه‌ها هستند
– استفاده از پشه‌بند در مناطق آلوده
– کنترل و سم‌پاشی محیط برای کاهش جمعیت پشه‌ها

تب دنگی معمولاً در مناطق گرم و مرطوب مانند آسیا، آفریقا، آمریکای جنوبی و بخش‌هایی از استرالیا شایع است.

پیشگیری از تب دنگی

تب دنگی یک بیماری ویروسی است که توسط پشه‌های آلوده آئدس (Aedes) منتقل می‌شود. از آنجایی که هنوز واکسن و درمان قطعی برای این بیماری در بسیاری از کشورها در دسترس نیست، بهترین راه پیشگیری از نیش پشه‌ها و کنترل محل‌های تولیدمثل آن‌ها است.

۱. محافظت در برابر نیش پشه

– استفاده از دافع حشرات حاوی DEET، Picaridin یا روغن اکالیپتوس لیمو
– پوشیدن لباس‌های بلند، روشن و گشاد برای محافظت از پوست
– استفاده از توری درب و پنجره‌ها برای جلوگیری از ورود پشه‌ها
– خوابیدن در زیر پشه‌بند به‌ویژه در مناطق آلوده
– استفاده از حشره‌کش‌های خانگی یا اسپری‌های مخصوص برای دور کردن پشه‌ها

۲. کنترل و از بین بردن محل‌های تولیدمثل پشه

– تخلیه آب‌های راکد در اطراف خانه (مانند ظروف، گلدان‌ها، حوضچه‌ها، تایرهای قدیمی و ناودان‌ها)
– پوشاندن مخازن آب، بشکه‌ها و سایر محل‌هایی که پشه‌ها می‌توانند در آن‌ها تخم‌ریزی کنند
– پاکسازی منظم حیاط، باغچه و فضاهای سبز برای کاهش محل‌های تجمع پشه‌ها
– استفاده از ماهی‌های مخصوص در آبگیرها که تخم‌ها و لاروهای پشه را می‌خورند

۳. اقدامات جمعی و بهداشت عمومی

– مشارکت در برنامه‌های کنترل پشه‌ها که توسط مقامات بهداشتی انجام می‌شود
– همکاری با سم‌پاشی مناطق آلوده برای کاهش جمعیت پشه‌های ناقل
– اطلاع‌رسانی و افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات و روش‌های پیشگیری از تب دنگی

۴. پیشگیری در سفر به مناطق پرخطر

– بررسی وضعیت شیوع تب دنگی در مقصد
– استفاده مداوم از دافع حشرات و لباس‌های محافظتی
– اقامت در هتل‌ها و خانه‌هایی که سیستم تهویه مطبوع و توری‌های محافظ دارند

۵. تقویت سیستم ایمنی بدن

– مصرف غذاهای مغذی و سرشار از ویتامین C برای تقویت ایمنی
– نوشیدن آب کافی برای حفظ سلامت بدن
– رعایت بهداشت فردی برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مشترک

از آنجایی که تب دنگی هنوز درمان قطعی ندارد، بهترین راه پیشگیری از تماس با پشه‌های ناقل است. با رعایت این نکات، می‌توان تا حد زیادی از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد و خطر شیوع آن را کاهش داد.